Beste lezer,

"Onze hersenen zijn niet van nature gemaakt om te lezen." Op het grote scherm vooraan in de zaal zien we een dwarsdoorsnede van ons brein: er zijn zones omcirkeld, zoals 'taal' en 'cognitie'. De Amerikaanse neurowetenschapper Maryanne Wolf spreekt ons intussen via een videoboodschap toe: we pakken niet zomaar een boek op nadat we geboren zijn, maar "we leren het, en iedere lezer baant zich in z'n hoofd een weg via al deze denk- en taalstructuren, om zo een eigen 'leescircuit' te bouwen."

Deze week vond in Utrecht 'Lezen centraal' plaats, een dag waarop Stichting Lezen de krachten bundelt om de vaardigheid die we ons doorheen de eeuwen eigen hebben gemaakt, niet verloren te laten gaan. De keynote van Wolf zette de toon: door te lezen doe je aan 'deep reading', in tegenstelling tot het online en springerige 'skimmen'. Door de inspanning om aandachtig te lezen – "20 minuten voor het slapengaan, laat dat je doel zijn" – vorm je je hersenen om zélf na te denken. Ik vat het hier veel te kort samen, maar het is wel het essentiële bruggetje naar hoe we als mens in het leven en in de wereld staan.

Dat is ook een van de ambities van filosofe Alicja Gescinska, die deze week de Socratesbeker won met Vrouwen in duistere tijden, waarin ze ons laat kennismaken met tien denkers van blijvende betekenis. Haar boek illustreert niet alleen wervend hoe we ons als mens onderscheiden met 'oorspronkelijk denkwerk', maar het inspireert ook tot nieuwe ideeën en zindert na als een intens hoopvol gevoel. Lezen mag dan in elk brein een ander circuit bouwen, het brengt ons opmerkelijk genoeg dichter bij elkaar.